ในโลกฟุตบอลสมัยก่อน การทำประตูในแต่ละครั้ง สปอตไลต์มักจะส่องไปที่คนส่งบอลสู่ก้นตาข่ายเป็นหลัก ทำให้ชื่อของกองหน้ามักจะถูกนำไปเป็นพาดหัวข่าวหน้าหนึ่ง ส่วนคนส่งบอลให้มักเป็นฮีโร่ผู้อยู่เบื้องหลังที่ถูกพูดถึงเพียงผ่าน ๆ
แต่ในฟุตบอลยุคปัจจุบันที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล และแท็กติกที่ซับซ้อน ค่าความสามารถของเพลย์เมกเกอร์ จึงถูกยกระดับขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด ส่งผลให้สถิติการแอสซิสต์ ไม่ใช่แค่ตัวเลขสถิติธรรมดาอีกต่อไป แต่มันคือดัชนีชี้วัดอัจฉริยภาพและวิสัยทัศน์ของบรรดาตัวรุกในสนามอีกด้วยครับ
แอสซิสต์ (Assist) คืออะไร ?
หากพูดให้เข้าใจง่ายที่สุด แอสซิสต์ (Assist) คือ การส่งบอลจังหวะสุดท้ายให้กับเพื่อนร่วมทีม โดยที่เพื่อนร่วมทีมคนนั้นสามารถทำประตูได้โดยตรง อย่างไรก็ตาม ในแง่ของการเก็บสถิติอย่างเป็นทางการจาก Opta การจะได้ 1 แอสซิสต์นั้นมีเงื่อนไขที่ละเอียดกว่าที่คิด ดังนี้
- ต้องเป็นการเจตนาหรือส่งบอลอย่างชัดเจน: หากผู้เล่นส่งบอลแล้วเพื่อนร่วมทีมนำไปเลี้ยงหลบคู่แข่งต่ออีก 3-4 คนก่อนยิง จังหวะนั้นอาจจะไม่ถูกนับเป็นแอสซิสต์ในบางระบบ เพราะถือว่าประตูนั้นเกิดจากความสามารถเฉพาะตัวของผู้ทำประตูมากกว่า
- การเปลี่ยนทาง (Deflection): หากส่งบอลไปติดกองหลังคู่แข่งเล็กน้อยแต่บอลยังไปถึงเพื่อนแล้วยิงเข้า มักจะยังได้แอสซิสต์ แต่ถ้าบอลเปลี่ยนทิศทางอย่างสิ้นเชิงจากฝ่ายตรงข้าม จะไม่นับว่าเป็นแอสซิสต์
- ลูกจุดโทษและลูกนิ่ง: ในบางทัวร์นาเมนต์ ผู้ที่ทำฟาวล์จนได้จุดโทษ (แล้วเพื่อนยิงเข้า) จะถูกนับเป็นแอสซิสต์ด้วย แต่ในระบบสถิติทั่วไป จะนับเฉพาะการจ่ายบอลในเกมเปิด (Open Play) หรือลูกตั้งเตะ (Set Piece) เท่านั้น
ทำไมแอสซิสต์ ถึงสำคัญไม่แพ้การทำประตู ?
ถ้าการทำประตูคือการปิดบัญชี การแอสซิสต์ก็คือการสร้างโอกาสและบริหารความเสี่ยง จึงเป็นเหตุผลในเชิงแท็กติกที่ทำให้สถิตินี้มีคุณค่ายิ่งขึ้นไปอีก ดังนี้
1. การสร้างสรรค์โอกาสทำประตู
กองหน้าที่เก่งอาจจะเปลี่ยนโอกาสยิงเข้าเพียง 10% ตลอดทั้งเกมให้เป็นประตูได้ แต่เพลย์เมกเกอร์ระดับโลกคือคนที่จ่ายบอลฉีกแนวรับจนทำให้เพื่อนร่วมทีมตกอยู่ในสถานการณ์ที่มีโอกาสยิงเข้าสูงถึง 80-90% (หรือที่ในฟุตบอลสมัยใหม่เรียกว่าการสร้างค่า Expected Goals หรือ xG ที่สูงให้กับทีม) จากการจ่ายบอลตัดหลังแบ็ก หรือการแทงทะลุช่องแบบคิลเลอร์พาส (Killer Pass) ซึ่งเป็นการทำลายโครงสร้างเกมรับของคู่ต่อสู้ ซึ่งยากพอ ๆ กับการยิงให้ผ่านมือผู้รักษาประตูครับ
2. ตัวชี้วัด “Vision” ในสนาม
การยิงประตูมักต้องใช้สัญชาตญาณ ความเฉียบคม และความแข็งแกร่งของร่างกาย แต่การแอสซิสต์ต้องใช้วิสัยทัศน์ (Vision) และ การรับรู้พื้นที่ (Spatial Awareness) เป็นหลัก ผู้เล่นที่ทำแอสซิสต์ได้สม่ำเสมอต้องคำนวณทั้งความเร็วของเพื่อน น้ำหนักของบอล ทิศทางลม และการเคลื่อนที่ของแนวรับคู่แข่งในเสี้ยววินาที
ในปัจจุบัน นักวิเคราะห์ฟุตบอลระดับสูงไม่ได้ดูแค่จำนวนแอสซิสต์ดิบ ๆ อีกต่อไป เพราะบางครั้งการส่งบอลสั้น ๆ ให้เพื่อนวิ่งไปยิงไกล 30 หลาเข้าประตู ก็ได้ 1 แอสซิสต์ไม่ต่างจากการจ่ายแบบทะลุช่องแบบไม่คาดคิด จึงเกิดสถิติที่เรียกว่า xA (Expected Assists) หรือค่าความน่าจะเป็นที่การส่งบอลจังหวะนั้นจะกลายเป็นประตูขึ้นมา สถิตินี้ช่วยให้เราเห็นภาพชัดเจนว่าผู้เล่นคนไหนคือจอมสร้างสรรค์โอกาสที่แท้จริง แม้ว่ากองหน้าในทีมจะยิงไม่เข้าเลยก็ตาม
ถอดรหัส “ราชาแห่งการแอสซิสต์” ในโลกฟุตบอล
หากต้องการเข้าใจภาพของการแอสซิสต์ให้ชัดเจนขึ้น เราสามารถศึกษาได้จากสไตล์ของยอดผู้เล่นเหล่านี้ครับ
1. ลิโอเนล เมสซี่
อย่างที่ทราบกันดีว่า เมสซี่ คือหนึ่งในผู้เล่นที่ดีที่สุดในโลก นอกจากจะทำประตูได้เป็นกอบเป็นกำแล้ว เมสซี่ ยังเป็นผู้เล่นที่ทำแอสซิสต์มากที่สุดในประวัติศาสตร์ฟุตบอลอย่างเป็นทางการ โดยทำแอสซิสต์ไปกว่า 410 ครั้ง ทั้งในระดับสโมสรและทีมชาติ รวมถึงครองสถิติแอสซิสต์ตลอดกาลของลาลีกาสเปนอยู่ที่ 192 ครั้ง อ้างอิงจาก transfermarkt
สไตล์ของเขาคือการดึงตัวประกบเข้ามา 2-3 คน ก่อนจะตักบอลข้ามหัวแนวรับ หรือจ่ายบอลทะลุช่องให้เพื่อนที่ว่างอยู่ทำประตูได้ง่าย ๆ
2. เควิน เดอ บรอยน์
ภาพจำของ เดอ บรอยน์ ของแฟนบอลอย่าวเรา ๆ คือราชาแห่งการจ่ายบอลไซด์โค้งหนีแนวรับ และการครอสบอลจากแนวลึกที่แม่นยำราวกับจับวาง ทั้งยังครองสถิติทำแอสซิสต์เป็นอันดับที่ 2 ต่อหนึ่งฤดูกาลของพรีเมียร์ลีก (ทำไว้ในฤดูกาล 2019/20) ร่วมกับ เธียรี่ อองรี อยู่ที่ 20 แอสซิสต์
นอกจากนั้น จากการบันทึกสถิติของ Opta Analyst แสดงให้เห็นว่า เดอ บรอยน์ คือผู้เล่นที่มีอัตราเฉลี่ยการจ่ายบอลให้เพื่อนยิงดีที่สุดในประวัติศาสตร์พรีเมียร์ลีก (สถิติสำหรับผู้เล่นที่ลงสนาม 50 นัดขึ้นไป) โดยเขาทำแอสซิสต์ในทุก ๆ 177 นาที แซงหน้าอันดับสองอย่าง เดนนิส เบิร์กแคมป์ (236 นาทีต่อ 1 แอสซิสต์)
เดอ บรอยน์ เป็นตัวอย่างของเพลย์เมกเกอร์ที่ใช้เทคนิคและการคำนวณทิศทางบอลขั้นสูง ซึ่งเป็นหนึ่งกำลังสำคัญที่ช่วยให้แมนเชสเตอร์ ซิตี้ คว้าแชมป์ได้อย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาที่ผ่านมา
3. โธมัส มุลเลอร์
มุลเลอร์ ได้นิยามสไตล์การเล่นของตัวเองว่าเป็น Raumdeuter (รา-อุม-ดอย-เทอร์) ที่แปลว่า ผู้ล่าพื้นที่ มุลเลอร์ไม่ได้มีเทคนิคที่แพรวพราวที่สุด แต่เขารู้ว่าต้องวิ่งไปอยู่ตรงไหน และต้องจ่ายบอลจังหวะไหนเพื่อให้ทีมได้เปรียบมากที่สุด
โดยมุลเลอร์ คือเจ้าของสถิติแอสซิสต์สูงสุดตลอดกาลของลีก และเป็นผู้ครองสถิติทำแอสซิสต์สูงสุดในหนึ่งฤดูกาลของบุนเดสลีกา โดยทำไป 21 แอสซิสต์ ในฤดูกาล 2019/20
4. บรูโน่ แฟร์นันด์ส
บรูโน่ แฟร์นันเดส คือนิยามของเพลย์เมกเกอร์สไตล์ “High-risk, High-reward” เขาอาจไม่ใช่กองกลางที่มีเปอร์เซ็นต์การจ่ายบอลสำเร็จสูง แต่ความมหัศจรรย์ของเขาคือความกล้าได้กล้าเสีย บรูโน่พร้อมจะเสี่ยงจ่ายบอลจังหวะยาก ๆ หรือแทงทะลุช่องจังหวะเดียวทันทีที่เห็นพื้นที่ว่างเพียงเสี้ยววินาที
ความใจถึงนี้เองที่ทำให้เขาเพิ่งสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในพรีเมียร์ลีกฤดูกาลล่าสุด ด้วยการเป็นผู้เล่นที่สร้างสรรค์โอกาสทำประตูได้มากที่สุดในหนึ่งฤดูกาลถึง 136 ครั้ง ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงที่สุดในยุโรปนับตั้งแต่ เควิน เดอ บรอยน์ เคยทำไว้
ยิ่งไปกว่านั้น เขายังครองอันดับ 1 ในการสร้างโอกาสทอง (Big Chances Created) ของลีก เป็นคนที่คอยขับเคลื่อนเกมบุกด้วยการส่งบอลอันตรายเข้าสู่กรอบเขตโทษอยู่ตลอดเวลา จนสามารถจารึกสถิติเป็นผู้ทำแอสซิสต์สูงสุดของพรีเมียร์ลีกต่อหนึ่งฤดูกาลที่จำนวน 21 ครั้ง ในฤดูกาล 2025/2026
สุดท้ายแล้ว ประตูไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากไม่มีการลำเลียงบอลและการจ่ายบอลที่ชาญฉลาด การให้คุณค่ากับสถิติแอสซิสต์ จึงเป็นการยกย่องศิลปะแห่งการจ่ายบอล และเตือนให้เราจำว่า ฟุตบอลคือประเภทกีฬาที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการประสานงานร่วมกัน
ครั้งต่อไปที่คุณดูฟุตบอล ลองเปลี่ยนสายตาจากการโฟกัสที่คนยิงประตู มาจับตาดูน้ำหนักจังหวะจ่าย และทิศทางของลูกบอลจากคนส่งดูบ้าง แล้วคุณจะพบความงดงามของโลกฟุตบอลที่ซ่อนอยู่ในสถิติที่เรียกว่าแอสซิสต์ครับผม
อ้างอิง:
